Хаттар:

Ассаламу Iалайкум!

Масала, со делкъа ламаз а дина новкъа волуш хилча, цунна тIеоьзна малхбуза ламаз дан мегар дуй ас, нагахь санна хууш делахь со малхбуза ламазан хенахь новкъахь хир волуш вуй?

Дела реза хилла хьуна!

Жоп:

БисмиллахI, алхьамдулиллахI, вассолату вассаламу Iала росулиллахI!

Ва Iалайкум ассалам ва рохьматуллахIи ва баракатухI!

Хууш ма-хиллара, ламаз тIеттIаоза магар а, дацдан магар а дIа ца долало, новкъа волучо шен некъ дIа а болийна, ша вехачу меттиган гIишлойх иза дIакъаьстича бен. Цундела, юьртан, йа гIаланан гIишлойх дIакъастталц ламаз дацдан мегаш дац. Амма оцу гIишлойх дIакъастталц ламаз тIеттIаоза ца магар – иза дукхах болчу Iеламнаха аьлла ду. Иза нийса а ду. Цундела, нагахь санна хьайга малхбуза ламаз новкъахь далур долуш делахь, новкъа ва́лаза а волуш тIеттIаоьзна дан мегар дац ахь иза. Амма нагахь санна хьуна хьайга иза новкъахь далур дац аьлла хетахь, йа вуьшта аьлча новкъахь иза далур ца хиларан кхерам белахь, тIаккха а дукхах болчу Iеламнаха мегар дац олу иза тIеттIаоьзна дан, делахь а цхьаболчу Iеламнаха магадо иза тIеттIаоза. Дац дан ца магадо, тIеттIаоза магадо.

Имам Муслима дийцина Ибн Iаббасера схьа (Дела реза хуьлда цунна), цо аьлларг: «Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ламазаш тIеттIауьйзира Мединатехь, кхерам а, догIу а доццушехь». Ибн Iаббасе хаьттина тIаккха СаIид ибн Джубайра: «ХIунда дира цо иза иштта?». Цо жоп делла: «Шен умматана дукха хало ца хилийтархьама».

Кхечу дийцаршкахь деана ду Ибн Iаббаса (Дела реза хуьлда цунна) и хIума ша́ иштта дина хиллера аьлла, Пайхамарера (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) и хьадис а дуьйцуш. Цо и деш гича, цхьана стага Абу ХIурайрате (Дела реза хуьлда цунна) хаьттина хилла иза, цо а бакъдина иза.[1]

ХIара хьадис тидарехь Iеламнехан тайп-тайпана аьлла дешнаш ду. Дукхах болчу Iеламнаха аларехь, Пайхамара (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) и хIума даран бахьана цамгар хилла. ХIора ламаз шен-шен хенахь дан дезар дуьйцуш долчу хьадисаца хIара хьадис цхьаьнатухуш, иштта и маьIна дина дукхах болчу Iеламнаха, цамгар бахьана долуш хилла хила деза иза аьлла.

Ткъа цхьаболчу Iеламнаха и хьадис ша́ ма-дарра схьаэцна, цундела царна гергахь, цхьа бахьана хилча тIеттIаоза мегаш ду ламазаш, цхьана билламца: цунах Iадат ца дичахьана, даим тIеттIа ца ийзичахьана, юх-юха тIеттIа ца ийзичахьана. Иштта аьллачу Iеламнахах ву Ибн Си́ри́н а, Раби́Iат а, АшхIаб а, Ибнул-Мунзир а; шафиIий мазхIабера баккхийчу Iеламнахах хилла волу Ал-Къаффа́л а, Абу Исхьакъ Ал-Марвазий а; хьадисан Iеламнахах цхьаболчара аьлла а ду иза.

Цундела, нагахь санна новкъахь хьоьга малхбуза ламаз далур дац аьлла кхерам белахь, оцу хьадисана тIе а доьгIна, оцу Iеламнаха аьллачунна тIе а доьгIна, делкъачунна тIеоьзна дан мегар ду ахь иза, Дала мукъа лахь. ХIетте а, цунах Iадат дан мегар дац, иза сих-сиха дан мегар дац, наггахь иштта цхьа доккха бахьана хIоьттича хила йиш йолуш хIума ду иза.

Ткъа дика хуург сийлахь АллахI ву!

20.04.2010 = ‏06‏/05‏/1431